حکم اقامه نمازجمعه درزندان …

سوال شرعی:اقامه نمازجمعه درزندان چه حکمی دارد؟

جواب: الف:اقامه نماز جمعه در زندان جواز دارد.

ب:ودر مورد این موضوع که یکی از شرایط نماز جمعه اذن عام است واین شرط در زندان متحقق نیست علامه محمدتقی عثمانی حفظه الله در فتاوای خودش با تفصیل بحث نموده است.خلاصه آن به شرح ذیل است:

در مورد جواز و عدم جواز نماز جمعه درزندان،بین فقهاء اختلاف نظر است.بحث این نکته است که فقهای حنفی اذن عام را جزء شرایط نماز جمعه قرار داده اند و ظاهرا چون در زندان این شرط مفقود است برخی علماءاقامه نماز جمعه در زندان را ممنوع گفته اند.

در عصر حاضر این مسئله فقط مربوط به زندان نیست بلکه در پادگانها،فرودگاهها وشهر های صنعتی نیز به عموم مردم اجازه ورود داده نمی شود حالا حکم نماز جمعه در این مکانها چگونه است لازم است مسئله اذن عام توضیح داده شود که اذن عام درچه درجه ای است؟و حکم آن چیست؟ برخی قائلند که شرط اذن عام مربوط به زمانی است که درتمام شهر فقط یک جا نماز جمعه برگزار می شود اما اگردرشهری درچندین جا نمازجمعه برگزار می شد و خوف این اندیشه نباشد که نماز جمعه ازدست می رود،وجود این شرط لازمی نیست.مستدل این علماء عبارت شامی است که می فرماید: ….. قُلْت : وَیَنْبَغِی أَنْ یَکُونَ مَحَلُّ النِّزَاعِ مَا إذَا کَانَتْ لَا تُقَامُ إلَّا فِی مَحَلٍّ وَاحِدٍ ، أَمَّا لَوْ تَعَدَّدَتْ فَلَا لِأَنَّهُ لَا یَتَحَقَّقُ التَّفْوِیتُ کَمَا أَفَادَهُ التَّعْلِیلُ تَأَمَّلْ (شامی ج۲ص۱۵۲طبع سعید وج۳ص۲۹مکتبه رشیدیه)

مفتی محمد تقی عثمانی حفظه الله می نویسد: درطرفی دیگر از کلام برخی فقهاء این برداشت می شود که برای اذن عام این کافیست که در هر آبادی وشهری که جمعه خوانده می شود به تمام مردم آنجا باید اجازه داده شود ولو اینکه به مردم خارج از آن شهر اجازه داده نشود.چنانچه در فتح القدیرآمده: ان اغلق باب المدینه لم یجز وفیه تامل فانه لا ینافی الاذن العام لمن فی البلد واما من فی خارج البلد فالظاهرانهم لایجیئون لاقا مه الجمعه بل ربما یجیئون للشروالفساد.(رسائل الارکان ص۱۱۵طبع قدیم،مطبع یوسفی فرنگی محل لکهنو)

در درمختار می نویسد:فلا یضر غلق باب القلعه لعدو اولعاده قدیمه لان الاذن العام مقرر لاهله وغلقه لمنع العدوَ لاالمصلی نعم لو کان لم یغلق لکان احسن.(الدرالمختارج۲ص۱۵۲طبع سعید وج۳ص۲۹چ مکتبه الرشیدیه)

ودرمجمع الانهر آمده است:ومایقع فی بعض القلاع من غلق ابوابه خوفا من الاعداء اوکانت له عاده قدیمه عندحضورالوقت فلاباس به لان الاذن العام مقرر لاهله ولکن لولم یکن لکان احسن کمافی شرح عیون المذهب وفی البحروالمنح خلافه لکن ماقررناه اولی لان الاذن العام یحصل بفتح باب الجامع وعدم المنع ولامدخل فی غلق باب القلعه وفتحه ولان غلق بابها لمنع العدو لالمنع غیره تدبر.(مجمع الانهرباب الجمعه ج۱ص۲۴۶)

مؤلفبعدازذکراین عبارات می نویسد:ازاین تفصیلات چنین فهمیده می شودکه درصورت تعدد نمازجمعه، شرط اذن عام نزد فقهای حنفیه به طورکامل ازبین نمی رود بلکه منظورآن این است که درهرآبادی(نه درمنازل

شخصی)که نمازجمعه برپا می شود مردم آنجا باید اجازه داده شوند واگربه منظوردفاع یابرقراری نظم ازافرادغیرآن آبادی ممانعت به عمل بیاید این منافی شرط اذن عام نیست به شرطی که این ممانعت بخاطردفاع وانتظام شهرباشد نه بخاطربازداشتن ازنماز.ودرپایان می فرماید:خلاصه کلام یه هی که:

۱)اگرکسی شهرمین جمعه کی اجازت حاکم کی طرف سی صرف ایک جگه پرهنی کی هوتوجمعه کی صحت کی لیی ضروری هی که هروه شخص جس پرجمعه هی اس کووهان آکرجمعه پرهنی کی عام اجازت هو،ایسی عام اجازت کی بغیرجمعه صحیح نهین هوگا.

۲)اسی طرح اگرکسی کا کوئی انفرادی گهر،محل یا دکان هوتواس مین بهی جمعه پرهنا اس وقت تک جائزنه هوگا جب تک اس گهر،محل یا دکان مین عام لوگون کوآنی کی اجازت نه دےدی گئی هو،خواه شهرمین دوسری جگه بهی جمعه هوتاهو.

۳)اگرکوئی آبادی ایسی هی جس مین معتد به لوگ رهتی هین اوروه شهرکی اندر بهی هی لیکن دفاعی،انتظامی یا حفاظتی وجوه سی اس آبادی مین هرشخص کوآنی کی اجازت نهین هی،بلکه وهان کا داخله ان وجوه بناپرکچه خاص قواعدکا پابند هی تواس آبادی کی کسی حصی مین ایسی جگه جمعه پرهنا جائزهی جهان اس ابادی کی افراد کوآکرجمعه پرهنی کی اجازت هو، مثلابری جیل،فوجی چهاؤنی،بری فیکتریان،ایسی بری ایئرپورت جوشهرکی اندرهون اوران مین سینکرون لوگ هروقت موجود رهتی هین،لیکن ان مین داخلی کی اجازت مخصوص قواعد کی پابند هی،توان تمام جگهون پرجمعه جائزهوگا بشرطیکه وه شهرمین داخل هون اوراس جیل،چهاونی،بری فیکتری،ایئرپورت یا ریلوی استیسشن کی تمام افرادکو نمازکی جگه آکرنمازجمعه پرهنی کی کهلی اجازت هو.)

خلاصه اینکه درزندان های بزرگی که داخل شهرواقع اندو به همه افرادی که درزندان هستند اجازه آمدن به محل اقامه جمعه داده می شود پس اقامه جمعه دراینگونه زندان ها جائزودرست است. (برگرفته ازفتاوای عثمانی ج۱ازص۵۲۳الی ۵۲۸) والله سبحانه اعلم وعلمه اتم

منبع: رحمت عالم